Telogen Saç Dökülmeleri 

Eskiden, kadın ya da erkek olsun genelleşmiş saç dökülmelerine “Diffüz alopesiler” denirdi. Bunun Türkçe karşılığı “Yaygın saç dökülmesi” dir. Gerçekten bu durumda saçlar eşit  olarak  dökülürler. Oysa  “ Androgenetik alopesi” de kadında ya da erkekte saç dökülmesi özel patternler oluşturur. Yani  saç dökülmesi belli alanlarda belli şekillerde/ tarzda dökülür ki, bakan hemen hüküm verebilir. 
Yaygın saç dökülmelerinin, eskiden beri belli sebepler sonrasında ortaya çıktığı bilinmektedir. Doğum sonrası, ateşli hastalıklar sonrası, kaza veya ameliyat gibi önemli travmalar sonrası ya da ruhsal travmalar sonrası saç dökülmeleri en iyi örnekleridir.   Şimdilerde bu tarz saç dökülmelerine “Telogen Efluvium” deniyor.  Ne oldu, ne değişti de artık bu isimlendirme ön plana çıktı. Bunun nedenini saç hastalıkları biliminde meydana gelen gelişmelerde aramak lazımdır. Öncelikle belirtmek gerekir ki saç hastalıkları konusunda,  saç köklerinin mikroskopta incelenmesi sonucunda bazı değerli bilgiler sağlanmaktadır. Artık saç köklerinin farklı hastalık durumlarında farklı görünümler aldığı bilinmektedir. İşte bu görünümlerden en çok rastlanan ve bilinenleri “Anagen” ve “Telogen” saç kökleri dir.  İlerde  “Trikogram” konusu daha geniş olarak anlatılacaktır. İşte bu anagen veya telogen saçların sayılarının artmasına göre artık saç dökülmeleri bir anlamda “Anagen alopesiler” ve “ Telogen alopesiler” olarak guruplandırılmaktadır. 

Bir hastamız önemli bir göz hastalığının  nedeniyle yüksek dozda kortizon ile tedavi edilmişti.. Tedaviden bir müddet sonra çok yoğun bir saç dökülmesi şikayeti ile bize başvurdu. Kendisinden bir günde dökülen saçlarını toplamasını istedik Getirdi, sol taraftaki gibi resmini aldık. Mikroskopta % 100 e varan bir telogen saç artışı vardı. Bir taraftan destek tedavimiz sürdürürken, diğer taraftan süreç tamamlandı. Tedavinin 20. günü dökülen saç sayısı sağ taraftaki resimde görüldüğü gibi normale yaklaştı. Bu tip bir telogen efluviumun sık olmadığını belirtmek isterim.

Telogen saç dökülmelerinin en karakteristik özelliği  oluşumuna neden olan etkenlerden ( doğum, kaza, stres vs. ) yaklaşık 2-3 ay sonra başlamasıdır.  Demek ki bir insanın sözü edilen travmalardan sonra saçı hemen dökülüyorsa bunun telogen dökülme olma olasılığı düşüktür. Genelde birkaç ay sonra ortaya çıkar. Halkın en iyi bildiği örnek doğum sonrası dökülmeleridir. Belli bir zaman sonra loğusanın saçlarının dökülmesi halk tarafından “ Bebek anneyi tanıdı” olarak yorumlanmaktadır.  

Telogen saç dökülmelerinin diğer bir karakteristik özelliği de tıpkı başlaması gibi devamının da 2-3 ay kadar sürmesidir. Demek ki işler yolunda gittiği zaman bu saç dökülmeleri birkaç  ayda duracak, sorun kendiliğinden düzelecektir. Fakat temelde bazı saç sorunu yaşayan önemli sayıdaki hastalarda bu durum devam edebilir. Dökülme yıllarca sürer. Bu taktirde hastalığa “Kronik telogen efluvium” adı verilir.   

Telogen saç dökülmelerinde durum bayağı  endişe vericidir. Hastalar ani başlayan ve şiddetli bir saç dökülmesimden şikayet ederler. Birçok hasta eline tomarla saç geldiğini ifade etmektedir. Dökülme o boyuttadır ki hastalar saçlarını yıkamak ya da taramaktan kaçınırlar.  Denilebilir ki dermatoloji uzmanlarına en çok başvuran hastalar bu guruptandır.  

Hastalığın tanısı hikaye ve mikroskop muayenesi ile konur. Mikroskopta telogen sayısının normalin çok yukarılarında olması telogen effluvium için destekleyici bulgudur. Labaratuar testlerine hemen hiç gerek yoktur. Tedavi hastayı konu ile bilgilendirdikten sonrası destekleyici anlamdadır. Gerçekten toplumumuzda yerleşmemiş bir kavram olduğu için, hastaya  “Telogen effluvium” hakkında verilecek kısa açıklamaların önemi çok büyüktür.